NGHỆ THUẬT
HIỂU THẤU TÂM LÝ NGƯỜI
KHÁC
Nguyễn Công Khanh, Nguyễn Minh Đức
Tên sách: NGHỆ THUẬT HIỂU THẤU TÂM LÝ
NGƯỜI KHÁC
Tác giả: Nguyễn Công Khanh, Nguyễn Minh Đức
Thể loại: Tâm lý – Giáo dục
Nhà xuất bản: Thanh Niên, Hà Nội
Năm xuất bản: 5/2000
Ebook miễn phí tại : www.Sachvui.Com
LỜI MỞ ĐẦU
CÙNG BẠN ĐỌC
LÀM THẾ NÀO ĐỂ HIỂU TÂM LÝ CỦA NGƯỜI
KHÁC?
NHỮNG ĐẶC TRƯNG TÂM LÝ TRONG GIAO TIẾP
KHÁC GIỚI
SỰ HẤP DẪN CỦA BẠN GÁI
NGHỆ THUẬT LÀM DUYÊN
NGHỆ THUẬT GỢI CHUYỆN
NƠI TÌNH YÊU BẮT ĐẦU
TRẮC NGHIỆM VỀ TÌNH YÊU: BẠN ĐÃ YÊU CHƯA
VÀ NGƯỜI ẤY ĐÃ YÊU BẠN THẬT CHƯA?

LỜI MỞ ĐẦU

Cuộc sống chúng ta ngày nay thật phong phú và tinh tế,
đặc biệt là trong mối quan hệ con người với nhau, từ với
người thân trong gia đình, bạn bè, anh em, đồng chí xung
quanh ta mà hằng ngày ta cùng chung sống và giao tiếp… Có
hiểu tâm lý con người thì ta mới có cách ứng xử tốt hơn và có
hiệu quả hơn trong cuộc sống và trong công việc. Vậy làm thế
nào để hiểu tâm lý người khác, để được nhiều người yêu mến,
kể cả việc giúp ta “chinh phục được những người bạn khác
giới mà ta hằng yêu quý…
Và rồi các bạn sẽ tìm thấy bóng dáng của mình, những
diễn biến tâm lý thường gặp ở tuổi yêu-tuổi trẻ. Làm thế nào
để hiểu mình, hiểu người mình yêu để làm chủ các tình huống
tâm lý nhằm giữ gìn tình yêu mà mình mất bao công tìm kiếm?
Chúng tôi mong nhận được những trao đổi, góp ý của bạn
đọc xa gần. Thư xin gửi về Nhà xuất bản Thanh Niên - 62 Bà
Triệu, Hà Nội.
Nhà Xuất Bản Thanh Niên

CÙNG BẠN ĐỌC
Trong thời đại của chúng ta, tâm lý học đã trở thành một
khoa học cơ bản và đồng thời cũng là một khoa học ứng dụng.
Cùng với tâm lý học khoa học, cũng tồn tại một tâm lý học của
đời sống thường ngày bao gồm những tri thức, những hiểu
biết, những kinh nghiệm tiền khoa học về nhận thức của con
người, thông tin, điều chỉnh, đánh giá, dung hoà hành vi con
người..được mệnh danh là “tâm lý học PỐP”. Đó là “tâm lý
học ứng xử”, “tâm lý học đơn giản”, “tâm lý học phi hàn lâm”
dành cho đông đảo quần chúng. Người ta sử dụng “tâm lý học
PỐP” trong đời sống thường ngày như những lời khuyên, tư
vấn, như những lời giải đáp, những giải pháp đối với những
vướng mắc khó khăn trong cuộc sống. Đó là bộ phận cần thiết
trong sinh hoạt tinh thần của xã hội, như những bài viết hay
tên sách: Làm thế nào để ứng phó thành công với stress?
Làm thế nào để thành đạt trong cuộc đời? Nghệ thuật ứng
xử và sự thành công của mỗi người. Bài toán cuộc đời, Rèn
luyện tinh thần, để phụ nữ đừng cô đơn, chữa bệnh bằng
tinh thần… Chúng ta không nên đối lập giữa một bên là tâm
lý học khoa học và một bên là tâm lý học đời thường, mà
ngược lại cần ủng hộ để đưa những tri thức khoa học tâm lý
vào đời sống, biến chúng thành những tri thức ứng dụng làm
công cụ ứng xử trong cuộc sống thường ngày.
Với mục đích cung cấp những tri thức tâm lý học ứng
dụng phi hàn lâm, cuốn sách Nghệ thuật hiểu thấu tâm lý
người khác đã qua 3 lần tái bản và được đông đảo bạn đọc trẻ
đón nhận nhiệt thành. Lần tái bản thứ 4 này, chúng tôi có bổ
sung, sửa chữa và mong nhận được những ý kiến trao đổi góp
ý của bạn đọc
Tác giả

T.S Nguyễn Công Khanh
Th.S Nguyễn Minh Đức

LÀM THẾ NÀO ĐỂ HIỂU TÂM LÝ CỦA
NGƯỜI KHÁC?

Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn trong một cuốn sách
bàn về nghệ thuật chọn tướng luận rằng: “ Người tướng trên
thông thiên văn, dưới tường địa lý, giữa hiểu lòng người thì
người đó là người tướng vô địch”.
Khoa học ngày nay có thể giúp bạn hiểu dễ dàng hiểu được
ngày mai thời tiết thế nào, độ ẩm không khí là bao nhiêu, vùng
đất nào có độ phì nhiều hay ít, nhưng có lẽ quyền lực của khoa
học còn quá mong manh khi trả lời những câu hỏi: “Liệu lời
mời của tôi có được cô ta chấp nhận không?” “ Tại sao anh ta
lại có ác cảm với tôi?” “ Tại sao cô ta lại hay thất hứa?” “ Con
người này có thể tin được hay không…?”
Thế giới tâm lý của con người hiện tại và có lẽ mãi về sau
này, vẫn còn đầy những bí ẩn. Hiểu biết của con người về
chính mình bao nhiêu nữa là đủ?

*Con người ai cũng thích được giao tiếp với người khác
Một em bé 8 tháng tuổi, chưa biết thế nào là ý thức xã hội,
tính giai cấp, nhưng chắc em bé sẽ mỉm cười nếu mẹ nó “ nói
chuyện” với nó. Một cụ già đang loay hoay với chậu cây cảnh,
tưởng chừng như trên đời không có gì thú hơn, vậy mà nếu
bạn thử lân la hỏi chuyện về cây cảnh xem, cụ sẵn sàng nói
chuyện với bạn cả buổi, sẵn sàng tiếp bạn chè ngon, thuốc
thơm…

Nhu cầu giao tiếp với người khác là nhu cầu thường trực
của mỗi người. Nhu cầu này biểu hiện dưới nhiều hình thức:
gắn bó, quan tâm, tin cậy, yêu thương…và biểu hiện rất khác
nhau ở từng lứa tuổi. Không phải chỉ có các em bé mới thích
rủ nhau đi chơi, các bạn thanh niên cũng rất thích tụ hội. hằng
năm thanh niên rất thích đi dự hội ở các đền chùa. Tại sao họ
không chọn thời điểm không có một ai đến thăm để đi, nếu họ
chỉ có nhu cầu ngắm cảnh. Còn đối với các cụ già, có lẽ không
gì vui bằng được ngồi bên bàn trà, có ly rượu, chuyện phiếm
về một thời quá khứ…
Vì bản chất con người là rất thích giao tiếp với người khác
nên có lẽ cái sợ nhất của con người là nỗi cô đơn. Căn bệnh
HIV-AIDS đang được coi là thảm hoạ của nhân loại hiện nay,
nhưng chúng ta hy vọng một ngày không xa có thể tìm ra loại
thuốc đặc trị, và nếu bạn biết cách cắt đứt các con đường lây
lan thì yên tâm, không bao giờ bị mắc cả. Còn căn bệnh cô
đơn muốn ngăn chặn nó thật không dễ dàng. Nỗi cô đơn luôn
tồn tại trong mỗi con người, nó trường tồn cùng với con người,
gặm nhắm dần sinh lực của bạn. Say sưa làm việc tưởng quên
hết mọi thứ trên đời như nhà triết học Herbert Spencer, vậy mà
vài ngày trước khi mất, ông ôm trên đùi một chồng 18 cuốn “
Triết học tổng hợp” cảm thấy nó nặng và lạnh quá bởi nỗi cô
đơn bao trùm quanh ông…
Không phải ngẫu nhiên mà những con số thống kê cho
thấy số người tự tử hằng năm ở nhiều nước( đặc biệt là các
nước công nghiệp phát triển ) lớn hơn bất cứ số tử vong vì căn
bệnh hiểm nghèo nào khác…
Do vậy mà hiểu và biết cách làm cho người khác thoả mãn
nhu cầu giao tiếp, nói về những cái mà họ thích là bí quyết đầu
tiên của phép xử thế.

Phần đông chúng ta biết điều đó, nhưng khi hành động, khi
vào cuộc, chúng ta chỉ nghĩ đến điều mình muốn, chỉ nói điều
mình thích.
*Nhu cầu thích được người khác quan tâm, thích được
khen là nhu cầu thường trực của mỗi người
Alfred Adler, triết gia trứ danh, viết cuốn sách rất hay, đề
là chân nghĩa cuộc đời, trong đó ông nói: “ Kẻ nào không quan
tâm đến người khác, chẳng những sẽ gặp nhiều khó khăn nhất
trong đời mà còn là người có hại nhất cho xã hội. Hết thảy
những kẻ thất bại đều thuộc hạng người đó”. Có lẽ tất cả
những ai yêu Đắc nhân tâm đều coi đây là một câu “thần chú”.
Nếu bạn hiểu hết ý nghĩa câu nói đó và luôn tìm mọi cách
hành động như thế, thì chắc bạn đã nắm được bí quyết lớn nhất
trong thuật xử thế. Dĩ nhiên sự quan tâm đến người khác tuỳ
hoàn cảnh, tuỳ mức độ thân tình mà cách thể hiện rất đa dạng,
mỗi tính cách, mỗi cá tính lại cần những mức độ, hình thức
quan tâm khác nhau. Nhưng sự quan tâm đó thực sự chỉ gây
thiện cảm ở người khác khi nó hoá thân từ tấm lòng tốt, chân
thực, không mang mục đích tìm cách lợi dụng. Bạn thấy ai đó
tự nhiên buồn, hay có khó khăn, bạn tìm cách gợi chuyện, hỏi
han, chia sẻ những xúc cảm với họ, ngỏ ý giúp họ; một người
đang cần cái gì đó mà bạn có hoặc bạn đã biết, bạn giúp một
cách tự nhiên…Nếu làm được như vậy thì trong cuộc hành
trình đến tương lai, bạn bớt đi được rất nhiều trở ngại và thêm
được những người bạn tốt.
Trong cái vòng trầm luân của cuộc đời có bốn cái “ cạm
bẫy” lớn nhất mà đời thường hay mắc:
-

Bả lợi

-

Bả danh vọng, quyền lực

-

Bả ái tình.

-

Đam mê sở thích không lành mạnh (cờ bạc, nghiện
hút…)

Nhiều người cho rằng muốn làm được việc lớn cần phải
dứt bỏ nó. Thương ôi, chính thần Dớt-chúa tể của các thầnngự trị ở đỉnh núi Ô-lem-pơ, quyền lực vô biên là thế, vậy mà
cũng bao phen khốn đốn dưới bàn tay của nữ thần Ái tình.
Một vị hoà thượng chán ghét đời thường đua chen, đã bỏ
lên núi tu tiên, tự cho mình là thoát tục, bỏ được tính tham lam
vốn có ở con người. Một hôm vị Hoà thượng đó nói với đệ tử:
“Người đời vốn đầy tính tham lam, kẻ hám lợi, người hám
danh, họ chỉ thích những lời khen. Ngay cả những bậc ẩn sỹ,
những bậc tu hành cũng mong được người ta biết đến mình, họ
muốn giảng kinh, thuyết pháp trước đám đông chứ không
muốn ở ẩn trong một cái am nhỏ mà đàm đạo với đệ tử như
chúng mình lúc này đây”. Đệ tử đó đáp: “ Bạch Thầy, quả thực
Thầy là bậc duy nhất tuyệt được lòng hám danh ở đời”. Và vị
Hoà thượng đó vuốt râu, rung đùi, mỉm cười…
* Con người ai cũng yêu thích cái đẹp
Đô-xtôi-ep-xki nói rằng: “Cái đẹp đã cứu vớt thế giới”.
Trong cuộc hành trình của nhân loại đi tới sự hoàn thiện thần
thánh (chính là của chính mình), con người luôn hướng tới cái
đẹp. Ai cũng thích mình đẹp trong con mắt của mọi người,
thích làm cho mọi người xung quanh mình đẹp lên. Người xưa
chế ra một cái cung với chức năng để săn bắn, chắc chỉ mất
một vài ngày, vì chỉ cần một sợi dây căng ngang, một nhành
cây uốn cong…, nhưng để làm đẹp cho cây cung đó, người ta
phải mất hàng tháng, nào chạm trổ, nào nạm vàng, nạm
ngọc…Biết được đặc trưng tâm lý này của con người bạn có

thể tự rút cho mình biết bao nhiêu quy tắc xử thế. Nhưng xin
bạn hãy nhớ, một ngày nào bạn không còn say sưa đi tìm cái
đẹp thực sự cho chính mình (từ vẻ đẹp hình thức, đẹp trong cả
cử chỉ, phong cách sống..) ngày đó bất hạnh đang chờ sẵn bạn.
* Con người ai cũng tò mò, thích của lạ, thích những cái
gì mà mình không có, có một rồi lại muốn có hai
Phải chăng truyền thuyết xưa kể rằng, chàng A đam vì ăn
phải trái cấm và bị đày xuống trần gian là không có lý? Vì tính
tò mò, thích khám phá của con người mà nhân loại mới đạt
được đến trình độ như ngày nay.. và tất nhiên vì quá tò mò mà
nhiều bạn trẻ phải trả giá.
Cuối thế kỷ 18 nhà nông nghiệp kiêm kinh tế học người
Pháp là Ăng-toan Pac-măng-chiê có một thời gian bị giam ở
Đức, ông biết rõ giá trị dinh dưỡng của cây khoai tây. Khi về
nước, ông ra sức thuyết phục Hoàng đế Pháp nhưng ông gặp
phải sự chống đối mãnh liệt của giới tăng lữ và y học. Đấu lý
không được, ông dùng thủ thuật tâm lý. Ông xin nhà vua cho
trồng thử nghiệm ở đất Xablông, xin một đội lính ngự lâm mặc
lễ phục uy nghi suốt ngày canh gác, cấm ngặt nông dân không
được lai vãng đến đó. Rồi như vô tình,tiết lộ một vài ưu điểm
tuyệt vời của giống cây quý dành cho vua và ban đêm canh
gác sơ hở. Tình huống úp mở lập tức gây sự tò mò của dân
chúng và có tác dụng ngay, họ rủ nhau vào lấy trộm…, chỉ sau
khoảng một năm, giống khoai đó đã được nhân rộng ra khắp
vùng.
Thành công bước đầu để khai sinh Câu lạc bộ tâm lý,
chúng tôi cũng sử dụng thủ thuật đó. Biết thanh niên ai cũng
có nhu cầu muốn được học cách giao tiếp ứng xử, ai cũng có
nhu cầu kết bạn, tìm bạn, nhưng các bạn trẻ- đặc biệt là ở khu
vực phía Bắc- không dám nói ra…Bằng những tấm cardvisit in
đẹp, nội dung hấp dẫn, hợp tâm lý tuổi trẻ…,việc tuyên truyền

theo kiểu rỉ tai thật có kết quả. Buổi khai mạc thành công
ngoài dự kiến.
Cả bạn và tôi cũng như bao người khác chỉ có thể hấp dẫn
mọi người, bạn bè, khi trong mình luôn có một cái gì đó để
người khác muốn biết, muốn khám phá.
*Con người còn là một sinh linh sống bằng biểu tượng
và yêu thích kỷ niệm.
Một cây bút, một chiếc khăn tay.. thật chẳng đáng giá bao
nhiêu, nhưng nếu là kỷ niệm của người yêu tặng, kỷ niệm của
một thời chiến trường thì thật là vô giá. Trước đây tôi thường
hay thắc: Tại sao một bức tranh phát hoạ nguyên bản của một
hoạ sĩ tài danh nào đó lại bắc giá cao đến hàng triệu đô-la
trong khi kỹ thuật hiện đại cho phép người ta có thể copy
nguyên xi cơ mà…? Tại sao các nhà tâm lý khuyên các bạn trẻ
nên học nghệ thuật tặng quà, nên dành thời gian cùng nhau đi
tham quan ngắm cảnh? Tại sao họ khuyên các cặp vợ chồng
trẻ có xung đột hãy ôn lại những kỷ niệm về một thời họ yêu
nhau…?Có đúng là cần gì phải làm đám cưới, chỉ cần hai
người đồng ý ký vào giấy kết hôn là đủ? Lễ nghi thờ phụng gì
mấy ông tượng gỗ đó? Người chết là hết, cúng bái giỗ chạp
làm gì chỉ tổ cho ruồi ăn?…!Tại sao các cựu chiến binh Pháp
Mỹ cứ nằn nì sang lại thăm chiến trường Điện Biên Phủ, Khe
Sanh…nơi họ đã bị thất bại và phải chịu hàng triệu đô-la phí
tổn?
Bây giờ tôi đã hiểu, đám tang ai đó có nhiều người đi đưa,
đâu phải chỉ nguyên vì thương xót người chết, mà còn vì chính
người sống nữa đấy chứ. Một cơn giận dữ có thể khiến đôi vợ
chồng trẻ sẵn sàng ký vào giấy ly hôn, nhưng chính những kỷ
niệm của một thời yêu nhau, những băn khoăn: ta đã nói gì với
bạn bè họ hàng, những người có mặt trong ngày vui của ta, sao
ta sớm bỏ lời cầu nguyện khi hai đứa dâng hương thề chung
sống đến bạc đầu răng long trước bàn thờ tổ tiên?…Tất cả

những cái đó sẽ giữ họ lại, giúp họ tìm cách làm lành với
nhau…
* Con người luôn đặt niềm tin và hy vọng vào một cái gì
đó
Bằng sức mạnh của lòng tin và hy vọng, con người có thể
vượt qua được những thử thách mà ngay những máy tính điện
tử cũng không dự đoán nổi? tại sao một em bé 11 tuổi bị lạc
trong rừng Tai-ga đầy băng tuyết suốt 5 ngày đêm mà vẫn
không chết? Điều gì sẽ lý giải khả năng chịu đựng lỳ diệu của
con người- trong truyện ngắn nổi tiếng: Tình yêu cuộc sống
của Giắc Lơn- đơn? Làm sao trong suốt thời gian chống Mỹ,
hàng ngàn cô gái lại có thể chịu đựng, chờ đợi sự ra đi không
hẹn ngày về của người yêu?
Không gì tàn phá sức khoẻ của bạn bằng sự đánh mất
niềm tin không còn hy vọng vào cuộc sống, vào tương lai.
Tôi biết một anh thanh niên 29 tuổi nổi tiếng là con người
có bản lĩnh, thông minh và rất tự tin. Anh ta đã tốt nghiệp đại
học Bách Khoa, khoa chế tạo máy rồi qua bộ đội. Qua những
lần tranh luận, trong đầu anh ta chưa bao giờ có khái niệm số
mệnh, thần thánh. Thế mà những lần vấp ngã liền nhau( phần
lớn là do anh ta không thạo phép ứng xử) cộng thêm tiếng sét
ái tình làm anh ta quỵ hắn. Anh ta không còn tin ở chính mình
nữa, và bắt đầu tin rằng có một thế lực siêu nhiên nào đó đang
cản phá mình. Anh ta lên chùa “dâng hương”, bí mật nhờ bà
thím đến các đền chùa kêu cầu…mọi người trong gia đình biết
chuyện, nói rằng anh ta bị hâm mất rồi. Riêng tôi thì không
nghĩ thế, có bao nhiêu nhà khoa học tài năng cũng thế…
Khi không còn niềm tin và hy vọng thì con người cũng mất
luôn sức mạnh. Và phải chăng, mỗi con người dù mạnh đến
đâu cũng có gót chân Asin.

* Mỗi con người dường như luôn tự mâu thuẫn với
chính mình
Có một danh nhân nói rằng: “Tự mâu thuẫn, tâm lý kỳ cục
vô lý, thiên kiến, bất thường…thường thấy ở mỗi con người.
Ai không hiểu điều đó thì không thể hiểu thấu tâm lý người
khác được”. Đức Khổng Tử một lần có khách đến thăm, sai
người nhà nói với khách mình đi vắng, nhưng khi khách mới
quay gót, bèn lấy đàn ra gẫy, ngầm cho khách biết mình có
nhà.
Một bạn trai mới quen một bạn gái, anh ta mạnh dạn đến
nhà chơi. Vì nhận biết tình cảm của bạn gái kia cũng có biểu
hiện thích mình, bạn trai ngỏ ý mời đi xem. Bạn gái nhận lời.
Suốt buổi chiều hôm đó chàng trai vui như ngày hội, chờ
mong trời tối. Còn bạn gái kia cứ ra vào băn khoăn, “ Không
biết mình có quá vội vàng không nhỉ”, “ Tại sao mình lại dễ
dàng để con trai chinh phục thế nhỉ?”…rồi cô ta không đến
chỗ hẹn…
Tự vấn lương tâm, tự dằn vặt mình là điều thường thấy ở
mỗi con người. Cách đây trên 20 năm, một quả chuông và một
lư hương bằng đồng tại đình làng tôi tự nhiên không cánh mà
bay. Dân làng tức giận truy tìm kẻ lấy,có nhiều cụ già cầu khẩn
thần thánh vật chết đứa bất lương đó,nhưng tuyệt nhiên không
có kết quả. Kẻ nào đó lấy trộm, vẫn bình yên. Thời gian bẵng
đi. Bỗng cách đây mấy tháng có người từ một làng khác tự
nhiên mang chính quả chuông và lư hương đó đến trả, tự thú
nhận là đã có mấy lần định cậy cửa trả lại vì thủ phạm đã quá
cố, và trước khi lâm chung anh ta có trối trăng với con cháu
tìm mọi cách trả lại.
Còn bạn và tôi đã bao lần “bụng bảo dạ” đừng làm thế,
đừng đến nhà người ta luôn thế, nhưng dường như lý trí nhiều

khi bất lực trước những xúc cảm cuộn trào…Tại sao?….Tại
sao vậy?…
*Là con người ai cũng thích khẳng định mình, thích
được người khác đánh giá, thích tranh đua…
Mỗi con người dù bình thường đến đâu cũng thích được
bạn bè, mọi người xung quanh thừa nhận. nhiều người viết
sách khuyên chúng ta rằng hãy làm cho người khác cảm thấy
vị trí của mình đang gánh vác, hãy làm cho họ cảm thấy họ
không phải là người thừa, là người có giá trị, là người quan
trọng…bạn sẽ thành công trong việc gây thiện cảm với mọi
người, kích thích tính tích cực ở họ. Nếu không muốn hỏng
việc thì đừng bao giờ chạm vào lòng tự ái của người khác,
đừng bao giờ để người khác nhận thấy rằng bên bạn, họ là
người thừa.
Không phải chỉ thanh niên mới thích khẳng định mình,
thích tranh đua. Một lần tôi được ngồi sau tay lái của một cụ
già đã ngoài 60, chủ chiếc xe Suzuki mang biển số: 28/388 HI.
Buổi chiều trên đường từ Hải Phòng về, xe ddag chạy bình
thường bỗng nhiên tăng tốc… Thì ra một chiếc xe cùng loại do
hai thanh niên đèo nhau vượt lên xì khói ngay trước mũi xe
của tôi…” Thằng này láo thật, dám kinh ông già” – Ông cụ
lẩm bẩm. và thế là chiếc xe chồm lên, một cuộc đua ngầm bắt
đầu… Thật hú vía.
Muốn làm chủ được con ngựa mình cưỡi, bạn phải nắm
chắt dây cương. Còn bạn muốn nắm được những bí quyết
huyền diệu trong nghệ thuật giao tiếp thì bạn phải hiểu thấu
tâm lý người khác.
Trong cuộc hành trình của nhân loại đi tìm sự hoàn thiện
của chính mình, các bản năng trả thù, hung bạo, ham khoái
lạc, ích kỷ…và nhất là tự cao, tự đại luôn cản phá ta. Ý thức rõ

điều đó, tìm cách chế ngự, điều hoà nó, cả bạn và tôi sẽ có
nhiều cơ may thành công hơn.

NHỮNG ĐẶC TRƯNG TÂM LÝ
TRONG GIAO TIẾP KHÁC GIỚI

Có nam có nữ mới nên xuân
Triết lý đời thường ấy như một quy luật tâm lý vĩnh hằng
trong thế giới con người. Thử hỏi thế gian này sẽ ra sao, nếu
thiếu đi một trong hai giới. Hầu hết các cuộc vui, từ những lễ
hội nghiêm trang đến những sinh hoạt riêng tư của một nhóm
nhỏ như mừng sinh nhật, píc-níc, nghỉ mát…đều kém vui khi
chỉ toàn đàn ông hoặc đàn bà, toàn con trai hoặc toàn con gái.
Vậy điều gì được coi là những đặc trưng tâm lý trong giao
tiếp khác giới?
Các nhà triết học theo thuyết âm dương ngũ hành cho rằng,
đàn ông với những đức tính cương quyết, mạnh mẽ mang đặc
tính dương, đàn bà dịu dàng kín đào mang đặc tính âm. Âm và
dương thì luôn hút nhay.
Phải chăng đó là những bí ẩn tâm lý rất riêng của con
người?
1-Đặc trưng tâm lý rõ nhất trong giao tiếp khác giới là
cảm xúc cao
Một chàng trai hùng hổ, mạnh mẽ là thế, nhưng tình cờ bị
bao vây bởi một đám đông con gái, thì dáng vẻ hùng dũng của

chàng trai thường biến đi ngay lập tức, thay vào đó: mặt mũi
đỏ dừ, miệng ấp úng, tay vò đầu gãi tai…
Đến như thủ tướng Thái Lan: “Đường một đấng quân
vương”, thế mà khi nhìn thấy người đẹp Pon-tít ở chân cầu
thang máy bay bỗng thấy “bủn rủn cả chân tay”.Đã bao giờ
ông ta có những cảm xúc như thế khi gặp các nhà ngoại giao,
các chính khách mày râu?
Còn trong một gia đình nếu để ý quan sát, bạn thường thấy
các ông bố mỗi khi đi chơi thường thích cho con gái út đi
cùng. Một ông bố nghiêm khác có khi khó lòng dạy nổi cậu
con trai bướng bỉnh mà bà mẹ dịu dàng hiền từ trong nhiều
trường hợp lại có sức cảm hoá rất lớn đến cậu ta.
Ngượng ngùng, bối rối, hồi hộp là những xúc cảm đặc biệt
xuất hiện trong giao tiếp nam nữ, đôi khi thật khó giải thích
đối với các chuyên gia tâm lý:
Ngày thường nhật chẳng có gì lạ cả
Sao buổi chiều anh cứ đợi mong em
Anh hồi hộp vào ra, anh xếp sách dọn bàn
Và gió cứ đập ngoài cửa sổ…
Phải chăng cảm xúc tràn đầy có thể làm thay đổi hẳn thái
độ, làm nổ tung mọi ranh giới giai cấp, tuổi tác. Mọi ràng buộc
về đạo đức mà nguyên cớ có thể chỉ bắt nguồn từ một ánh mắt
gặp nhau, từ một sự cảm thông, từ một phát hiện tình cờ nào
đó về đối tượng…

Bộ phim Người thứ 41 kể rằng: “ Một nữ chiến sĩ hồng
quân Liên Xô được lệnh đưa các tù binh về tuyến sau. Cuộc
hành trình của họ thật không may. Tàu đắm, chỉ còn lại hai
người duy nhất sống sót trôi dạt vào một hoang đảo với một
chút thực phẩm ít ỏi. Trong hoàn cảnh đó người nữ chiến sĩ
hồng quân có thể giết tên tù binh để giành lấy sự sống cho
chính mình. Nhưng không, tạo hoá không biết đến hận thù
mình, chỉ âm thầm sai khiến hai người này thực hiện những
quy luật vĩnh hằng của mình: “ Lửa gần rơm lâu ngày cũng
bén”. Và thế là người nữ chiến sĩ hồng quân kia mang lòng
yêu tên tù binh…kết cục bi thương chỉ xảy ra khi tên tù binh
này nhìn thấy một chiếc tàu của bọn bạc vệ chạy qua, ý định
phản bội trong hắn trỗi dậy, hắn bỏ chạy ra bãi biển, bất chấp
tiếng kêu thương tâm của người con gái: “ Hãy quay lại đi”.
Một phát súng nổ, kẻ phản bội loạng choạng rồi gục ngã,
nhưng người nữ chiến sĩ hồng quân kia không có niềm vui
kiêu hãnh vì đã bắn trúng kẻ thù mà chỉ có tiếng nấc đau
thương dường như chính cô vừa bắn vào người thân yêu nhất
của mình…”
2- Tính kín đáo, tế nhị, e lệ cảm xúc…là đặc trưng tâm
lý thứ hai trong giao tiếp nam nữ
Với người bạn trai (hay bạn gái)lần đầu tiên tiếp xúc, nếu
có cảm tình, liệu bạn có dám nói: “Em thích anh lắm!” Hoặc:
“Anh thích cách nói chuyện của em lắm” “Em rất có cảm tình
với anh”. Những chàng trai hoặc cô gái thông minh thường
không nói thẳng ra như vậy, mà thường biểu lộ thiện cảm của
mình một cách kín đáo, tế nhị hơn.
Nhiều khi cả hai đã cảm mà chẳng ai dám nói: “Tình trong
như đã mặt ngoài còn e!” Trái tim chàng đã say, người con trai
tinh ý sẽ nhận ra qua những cử chỉ, ánh mắt, giọng nói. Hãy
vững tin vào linh cảm, trực giác, chứ đừng vội tin vào lời nói
như chàng ngốc nọ:

Em bảo anh đi đi
Sao anh không đứng lại
Em bảo anh đừng đợi
Sao anh vội về ngay
Ôi lời nói gió bay
Đôi mắt huyền đẫm lệ
Sao mà anh ngốc thế
Không nhìn vào mắt em.
Điệu bộ, cử chỉ không tự nhiên, ngượng ngùng, e lệ
thường là một dấu hiệu đặc biệt quan trọng để xét đoán mức
độ tình cảm trong quan hệ nam nữ:
Giấu một chùm hoa trong chiếc khăn tay
Cô gái ngập ngừng sang nhà hàng xóm.
Động từ “dấu” đặt ở đây là một phát hiện tâm lý thật tuyệt
vời của nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn.

Và trong cái không gian im lặng mà kín đáo, đầy xúc cảm,
cặp trai gái kia chẳng cần nhiều lời mà vẫn hiểu được nhau.
Họ ngồi im chẳng nói năng chi
Mắt chợt tìm nhau rồi lại quay đi
Nào ai đã một lần dám nói
Có gì đâu mà phải ngượng ngùng đến mức không dám nói
ra nhỉ. Chuyện yêu thì bảo rằng yêu. Không thì thôi, đừng mất
thời gian để người ta chờ với đợi. Giá như tâm lý con người
đơn giản vậy thì cũng đỡ cho bao chàng trai, cô gái. Nhưng
không, nếu quả như vậy thì cuộc sống lứa đôi sẽ tẻ ngắt, như
hai cây chuối trồng bên cạnh nhau vậy. Và bất hạnh sẽ đến với
con người, họ chẳng còn niềm say mê khám phá chinh phục,
sẽ chẳng còn “mũi tên” huyền diệu của thần Ái tình bắn vào ai
thì kẻ đó khó thoát nữa. Sẽ chẳng có “ông tơ bà nguyệt”nào se
duyên nữa. Thế giới này sẽ ra sao nếu mọi người đàn ông có
thể chung sống hạnh phúc với mọi người đàn bà, cũng như
một người đàn bà có thể yêu tất cả những người đàn ông mà
họ đã gặp. Rất may, tạo hoá đã lường trước được điều đó, để
rồi tìm ra qui luật” tối ưu” trong sự sáng tạo của Người:
Nồi tròn úp vung tròn, nồi méo úp vung méo!
Mỗi người, dù bạn có khả năng tự hoàn thiện đến đâu bạn
vẫn chỉ là một nửa, một nửa nữa bạn phải đi tìm và hãy tin như
Xtăngđan đã từng tin: “Một nửa và đó là nửa đẹp nhất của đời
người, vẫn còn khép kín với những ai chưa từng yêu say đắm”.

3- Giao tiếp nam nữ thường được phát triển theo
những “hệ” và trong mỗi hệ lại có những “kênh” khác
nhau…
Nhìn chàng trai và cô gái kia đi bên nhau mọi người ai
cũng bảo họ đẹp đôi, thế mà họ chỉ là bạn. Nhìn cậu ta chẳng
có gì đáng giá cả, thế mà con bé cứ mê tít cả lên? Còn ý kiến
thứ 3 có thể là tại sao cô ta không thích mình mà lại thích
người ấy, tính mãi anh ta chẳng có gì hơn mình cả? Cái hơn đó
không thể nhìn thấy bằng mắt mà phải nhìn bằng linh cảm,
bằng trực giác. Bằng con mắt tâm linh, lại càng không thể so
sánh bằng các phép tính toán cộng trừ mà bằng lô-gích của
con tim: “Yêu nên tốt, ghét nên xấu”..,với mọi người em chỉ là
cô gái bình thường;còn với anh em là nàng tiên giáng
thế…!Vẻ đẹp của nàng không phải là ở đôi mắt đen hơi to, dài
mà ở chiều sâu suy tư trong đó, ở những tia sáng reo vui mỗi
khi nàng nhìn:
Nhìn sâu vào đôi mắt em
Tình yêu luôn ẩn hiện
Cơn giận nào cũng nguôi
Nỗi buồn nào cũng vợi…
Với cô gái này anh ta có vùng ảnh hưởng tuyệt đối,nhưng
đối với cô gái kia anh nằm ngoài phạn vi truy quét củ màn rađa. Sô-crát với nhân loại là một nhà hiền triết, nhưng dưới con
mắt của bà vợ: ông ta chỉ là một kẻ “vô tích sự”
Một người giống như một máy thu phát rất tinh vi thuộc hệ
nào đó: “hướng nội”hoặc “hướng ngoại”. Nếu thuộc loại

“hướng nội”., thường có những đặc tính:
-

Thích những gì thuộc về tinh thần, suy tư, thích viết
nhật ký

-

Thích ở một mình, thích làm những công việc ít va
chạm với người khác

-

Giao tiếp với đám đông thường lúng túng hay mắc cỡ

-

Đa cảm, dễ hờn dỗi, dễ tự ái

-

Do dự và hay thay đổi, chú ý nhiều đến tiểu tiết

-

Thích lý luận bảo vệ quan điểm của mình…

Và những người này, trong các cuộc tiếp xúc lần đầu, bạn
đừng vội thân quá, đừng vội mời người ta đến những hội hè.
Nếu là con gái, họ thích được che chở, bảo vệ…Với họ đừng
ra lệnh, mà khéo léo gợi chuyện để họ bộc bạch với bạn. Làm
được như vậy bạn sẽ được họ quý trọng.
Thuộc típ hướng ngoại, thường có những đặc tính như:
-

Thích hoạt động,thích có nhiều bạn.

-

Nói năng thường trôi chảy, có duyên.

-

Ít hờn dỗi và nếu có ai chỉ trích, hoặc chẳng thèm để ú
hoặc nổi xung nhưng sau đó dễ quên ngay

-

Ít mắc cỡ, luôn luôn tự nhiên, hoạt bát trước đám đông.

-

Nhanh nhẹn, vui vẻ, xét đoán và quyết định thường rất
mau.

-

Không chú trọng nhiều đến tiểu tiết…

Với những người này, bạn có thể tự nhiên vui vẻ, cười
giỡn được, dễ bắt thân qua các hoạt động hội hè. Đương nhiên
sự phân chia này chỉ có tính chất tương đối, cũng rất ít người
hoàn toàn hướng nội hoặc hoàn toàn hướng ngoại, mà có nhiều
người thuộc kiểu lưỡng hướng, tuy nhiên vẫn có mặt trội. Biết
quan sát đối tượng, bạn dễ chọn được cách xử thế thích hợp.
4- Giao tiếp nam nữ thường tuân theo cơ chế “bổ sung”
hay “đồng điệu”
Trong những buổi sinh hoạt của câu lạc bộ Tâm lý ứng xử,
chúng tôi thường tình cờ xen vào những câu hỏi: “bạn thích
người khác giới như thế nào?” “Bạn hãy kể về người bạn khác
giới đầu tiên làm mình rung động?” “người bạn khác giới lúc
đầu bạn có ác cảm nhưng sau bạn mến và “cảm”?” “Người
bạn khác giới lúc đầu bạn cảm nhưng sau đó bạn thấy không
hợp?”…Một số người xem đó là chuyện riêng tư không muốn
thổ lộ. Một số khác không trực tiếp kể về mình mà kể về
chuyện của bạn mình. Nhóm thứ ba trực tiếp thổ lộ chuyện
riêng tư…
Thật thú vi khi chúng ta phân tích những câu trả lời này,
theo lứa tuổi, giới tính, nghề nghiệp, trình độ học vấn…Thì ra

là những đặc điểm khí chất trái ngược nhau thường có sức hút.
Các chàng trai có tính sôi nổi, thích hoạt động xã hội thường
thích những bạn gái có tính kín đáo, trầm, pha chút e lệ.
Những cô gái mạnh mẽ, sôi nổi, nhí nhảnh thường thích bạn
trai có phong cách trầm tĩnh, ít nói, có chiều sâu nội tâm. Các
nhà tâm lý cho rằng những cặp vợ chồng tốt nhất là những
người có tính khí và kiểu cách trái ngược nhau.
Cũng có không ít các chàng trai, cô gái thích những mẫu
người có những đặc điểm tính cách gần giống với mình: như
có cùng tính cách sôi nổi, mạnh mẽ và ưa tranh luận. thường
những người này có cùng sở thích thói quen,, họ rất hiểu nhau,
vì dễ có những suy nghĩ, quan điểm giống nhau.
5- Khát vọng thầm kín của phái đẹp
Trong giao tiếp khác giới không nên suy bụng ta ra bụng
người, mỗi người đều có những nét tâm lý đặc trưng. Tạo hoá
khi sáng tạo ra mỗi giới với những thiên chức khác nhau
dường như đã ngần trao cho mỗi phái những ưu thế riêng mà
bao đời nay ít thay đổi như: sắc đẹp,sự dịu dàng kín đáo, nhạy
cảm ở phụ nữ; sức mạnh thể chất, nghị lực và lòng dũng cảm ở
người đàn ông.
Có những chuyên gia đã tổng kết,phụ nữ thường có những
đặc tính:
-

Thích làm vui lòng người khác

-

Thích chừng diện, thích làm đẹp

-

Thích được cưng yêu.

-

Thích tâm sự.

-

Hay tự ái.

-

Thích được bảo vệ che chở

-

Thích được tặng quà.

Cánh đàn ông thường không quan trọng hoá món quà, xem
đó chỉ là chuyện xã giao. Còn đối với chị em thì ngược lại, họ
cho đó là sự tế nhị của tình yêu thương đậm đà và rất sung
sướng khi được nhận quà của người họ yêu thương. Ân nghĩa
và sự kính phục dễ thắp nên ngọn lửa lòng nơi họ. Những mối
tình nảy sinh do ân nghĩa thường là những mối tình bền lâu
nhất.
Thiếu sự kính phục thường khó nuôi dưỡng tình yêu ở
người đàn bà. Họ khát khao được yêu thương, được t hông
cảm, được hiểu biết và cái đau khổ nhất là không ai hiểu được
lòng mình, người bạn đời lý tưởng là người biết tìm hiểu họ,
không đợi họ nói ra, một tiếng khen ngợi, một lời cảm ơn
thanh lịch…nàng vui vì chàng biết đón trước ý thầm kín của
chàng.
Người con gái chính chắn, khi chưa yêu có thể tiếp đãi bạn
trai thân mật tự nhiên, nhưng khi linh cảm thấy dấu hiệu của
tình yêu thường đổi liền thái độ, tỏ ra dè dặt kín đáp, nhiều khi
tỏ ra lạnh nhạt.
Người phụ nữ nào cũng muốn một người đàn ông cương
quyết chỉ huy điều động con thuyền gia đình của họ trong
những ngày giông tố cũng như lúc thuận buồm, sức mạnh của

đàn ông không phải ở sự độc tài thô bạo mà ở tính kiên nhẫn
cương quyết nhưng nhân từ.
Có chuyên gia tâm lý nhận xét rằng: “phụ nữ thường nhớ
dai, nhạy cảm, khó tha thứ cho một lời nói chạm tự ái, hay hờn
mát, nhưng mau quên và dễ tha thứ khi người đàn ông biết tỏ
ra hối hận. Tính khí đôi khi thất thường, không vừa ý một điều
gì đó nhưng lại không chịu nói ra…”
Còn cánh con trai thì sao?
6- Khát vọng thầm kín của cánh đàn ông
Sắc đẹp của người phụ nữ là vật báu trời cho để hấp dẫn
cánh đàn ông. Nhưng họ còn có thể tự tạo ra một vũ khí khác
lợi hại không kém để chinh phục phái mày râu. Hãy xem đàn
ông thích điều gì:
-

Thích ăn ngon

-

Thích hãnh diện

-

Thích được tán thành và khích lệ

-

Thích tự do

Không người con trai nào không thích bạn gái mình có tài
nữ công gia chánh, khéo léo, giỏi nội trợ. Vì vậy có câu nói
rằng: “Đường vào trái tim người đàn ông đi qua cái dạ dày”.
Có người con trai nào không hãnh diện khi người yêu của
mình biết cách ăn mặc đẹp, rằng anh ta thật cần thiết cho cô.

Người hùng nào cũng thích được người tình tán dương và
khích lệ, luôn tin tưởng nơi họ. “ Em là chất xúc tác, chất xúc
tác không tham gia vào các phản ứng mà đẩy nhanh chún...