Tại Sao Bạn Lại Thông Minh Hơn Bạn
Nghĩ?
Ebook miễn phí tại : www.SachMoi.net
Bạn có nghĩ mình thông minh không? Và trí thông minh là
gì? Nhiều người tin rằng thông minh là phải đạt điểm tốt hoặc
giành thứ hạng cao ở trường học. Hoặc thông minh là làm
được những việc như:
• Đọc thật tốt
• Giải toán nhanh
• Học thuộc lòng giỏi
• Thành thạo máy tính
Còn bạn, bạn nghĩ thông minh là gì?
Những điều này có thể khiến bạn ngạc nhiên bởi trí thông
minh có thể biểu hiện theo nhiều cách thức khác nhau – trong
nghệ thuật, âm nhạc, thể thao, trong cách cảm nhận, sự hiểu
biết về thiên nhiên và sống hòa hợp với những người xung
quanh… Trong cuốn sách này, bạn sẽ khám phá ra rằng có vô
vàn cách biểu hiện trí thông minh.
Trong gần một thế kỷ qua, giới chuyên môn vẫn sử dụng các
bài kiểm tra IQ để đo chỉ số thông minh. IQ là từ viết tắt
của Intelligence Quotient, là thước đo trí thông minh của con
người thông qua một bài kiểm tra. Bài kiểm tra này yêu cầu
bạn phải giải toán, định nghĩa từ, tạo mẫu thiết kế, nhắc lại các
con số theo trí nhớ và một số bài tập khác nữa. Có thể bạn
cũng từng làm một bài kiểm tra IQ giống như vậy.
Nhiều người nghĩ rằng kiểm tra chỉ số IQ là cách tốt nhất để
đo trí thông minh của con người. Tuy nhiên, kiểm tra IQ
không phải là cách hoàn hảo vì có rất nhiều thứ không thể
phản ánh qua các bài kiểm tra. Chúng không thể dự đoán được
khi trưởng thành bạn sẽ làm gì hoặc trở thành người như thế
nào. Và các câu hỏi kiểm tra cũng thường chịu ảnh hưởng bởi
định kiến hoặc quan điểm của người ra đề. Bên cạnh đó,
không có bài kiểm tra nào là toàn diện. Hệ thống câu hỏi
thường không thể làm bộc lộ những khả năng khác nhau của

bạn. Nói chung, các bài kiểm tra IQ thường chú trọng từ ngữ
hoặc các con số, vì vậy sẽ làm xao lãng những thứ quan trọng
khác như khả năng âm nhạc, nghệ thuật, tự nhiên hay xã hội.
Thời gian gần đây, nhiều nhà nghiên cứu nghi ngờ quan
điểm cho rằng kiểm tra IQ là thước đo trí thông minh tốt nhất.
Một trong số đó là nhà tâm lý học, Tiến sỹ Howard Gardner
thuộc Đại học Harvard. Những công trình nghiên cứu của ông
đã đưa ra một cái nhìn hoàn toàn mới về vấn đề “Thế nào là
thông minh?”
Thuyết Trí Thông Minh Đa Dạng
Nhận thấy việc kiểm tra IQ có tác dụng rất hạn chế và không
thể đánh giá đầy đủ về khả năng phong phú mà con người
thường biểu hiện và sử dụng, Tiến sỹ Gardner khẳng định rằng
chúng không phải là thước đo chính xác trí thông minh của
con người.
Gardner cho rằng không chỉ có một mà có rất nhiều loại hình
thông minh khác nhau. Những nghiên cứu áp dụng với người
lớn lẫn trẻ em đã giúp ông khám phá cách con người vẫn học
tập, thể hiện sự thông minh theo nhiều cách khác nhau. Ông
nhấn mạnh rằng những phần khác nhau của bộ não có liên
quan mật thiết đến những kiểu thông minh khác nhau. Và ông
đưa ra nhận định, hay một thuyết, giải thích những khả năng
đa dạng mà ông đã thấy. Ông gọi đó là Theory of Multiple
Intelligence (Thuyết trí thông minh đa dạng) hay viết tắt
là Thuyết MI.
Nếu tìm hiểu, bạn sẽ lập tức bị ý tưởng về trí thông minh đa
dạng của Gardner cuốn hút. Có vô vàn ví dụ về những người
chưa bao giờ thử kiểm tra IQ hoặc không đạt điểm cao trong
các bài kiểm tra nhưng thật sự tài giỏi theo cách này hay cách
khác. Họ có thể vẽ tranh, leo núi, làm kinh doanh, khám phá
thiên nhiên hoặc sửa chữa máy móc, v.v… Dĩ nhiên, bạn có
thể vừa đạt điểm cao khi kiểm tra IQ vừa giỏi những việc đó,
nhưng kết quả này không thể phản ánh bạn giỏi lĩnh vực nào.
Thuyết MI nói rằng có tám loại hình thông minh – tám cách
để trở nên tài giỏi. (Có lẽ sẽ còn những loại hình khác nữa
nhưng chúng ta chưa khám phá được). Mỗi loại hình thông

minh có thể được nhận biết bởi những đặc điểm, hành động và
sở thích cụ thể.
Khi xuất bản các cuốn sách về học thuyết của mình, Tiến sỹ
Gardner cũng đã đặt tên cho các loại hình thông minh. Đây là
tám loại hình thông minh ông đã đề cập: (1) Trí thông minh
ngôn ngữ; (2) Trí thông minh âm nhạc; (3) Trí thông minh
logic; (4) Trí thông minh không gian; (5) Trí thông minh vận
động cơ thể; (6) Trí thông minh tương tác cá nhân; (7) Trí
thông minh nội tâm; (8) Trí thông minh thiên nhiên.
Tôi đã nghiên cứu công trình của Tiến sỹ Gardner trong hai
mươi năm qua. Trong nhiều năm liền, tôi đã viết các cuốn sách
về trí thông minh đa dạng cho người trưởng thành. Nhưng vì
đã dành nhiều năm dạy học cho các em nhỏ nên tôi muốn viết
một cuốn sách cho thiếu nhi. Tôi hy vọng có thể giải
thích Thuyết MI một cách dễ hiểu nhất, bởi tôi nghĩ rằng đó là
phương tiện cần thiết giúp các em phát triển tốt nhất trí thông
minh của mình.
Để dễ hiểu hơn, tôi dùng những từ đơn giản để gọi tên tám
loại hình thông minh này:
1. Trí thông minh ngôn ngữ: Bạn yêu thích ngôn từ và cách
sử dụng chúng để nói, đọc, viết. Bạn thích chơi trò xếp chữ,
đánh vần, kể chuyện, học ngoại ngữ, viết lách hay đọc sách.
Hãy đọc Chương 1 để tìm hiểu thêm về loại hình thông minh
này.
2. Trí thông minh âm nhạc: Bạn yêu thích âm nhạc, tiết
tấu, giai điệu và các loại âm thanh. Bạn có thể nhận biết được
trường độ, cao độ. Bạn thích nghe nhiều loại nhạc, ca hát, chơi
nhạc cụ, nghe đĩa CD hoặc tham dự các buổi hòa nhạc. Hãy
đọc Chương 2 để tìm hiểu thêm về loại hình thông minh này.
3. Trí thông minh logic: Bạn có khả năng tính toán và hiểu
rõ các con số hay khái niệm toán học; bạn thích tìm tòi và say
mê khoa học. Có thể bạn thích các câu đố, các vấn đề phức
tạp, máy tính, tự tạo mật mã hay làm các thí nghiệm khoa học.
Hãy đọc Chương 3 để tìm hiểu thêm về loại hình thông minh
này.
4. Trí thông minh không gian: Bạn thích ngắm nhìn thế
giới và dõi theo những điều thú vị trong đó. Bạn có thể hình

dung các sự vật hoặc hình ảnh trong đầu. Bạn có thể ghi nhớ
những hình ảnh đã nhìn thấy và thể hiện cho người khác bằng
cách vẽ tranh, tạo mẫu, chụp ảnh, kiến trúc hoặc chế tạo. Hãy
đọc Chương 4 để tìm hiểu thêm về loại hình thông minh này.
5. Trí thông minh vận động cơ thể: Bạn có một vóc dáng
khả ái và có thể điều khiển cơ thể tiếp thu các kỹ năng mới
hoặc tự khám phá bản thân theo những cách khác nhau. Có thể
bạn giỏi điền kinh, khiêu vũ đẹp hay diễn xuất cừ. Hoặc thích
làm đồ thủ công mỹ nghệ, thiết kế tạo dáng hoặc sửa chữa mọi
thứ. Hãy đọc Chương 5 để tìm hiểu thêm về loại hình thông
minh này.
6. Trí thông minh tương tác cá nhân: Bạn yêu mến những
người xung quanh và cách họ đối xử với nhau. Bạn có thể là
thành viên của nhiều nhóm sinh viên, bạn có rất nhiều bạn bè
và thường xuyên giúp đỡ láng giềng hoặc tham gia các hoạt
động trong bất kỳ nhóm xã hội nào. Hãy đọc Chương 6 để tìm
hiểu thêm về loại hình thông minh này.
7. Trí thông minh nội tâm: Bạn biết mình đang cảm thấy
gì, thành thạo trong làm việc gì và cần tự hoàn thiện lĩnh vực
nào. Bạn luôn hiểu bản thân hơn người khác hiểu bạn. Có thể
bạn sẽ viết nhật ký, tự đề ra kế hoạch cho tương lai, ngồi suy
ngẫm về quá khứ hay tự đánh giá bản thân. Hãy đọc Chương 7
để tìm hiểu thêm về loại hình thông minh này.
8. Trí thông minh thiên nhiên: Bạn thích quan sát, khám
phá và phân loại các sự vật, hiện tượng, ví dụ như thực vật,
động vật hay các loại đá hoặc cũng có thể phân loại các đĩa
CD, trang phục của các bạn cùng lớp. Bạn thích chơi ngoài
trời, làm vườn, chăm sóc vật nuôi, nấu nướng hay dồn hết tâm
trí vào thế giới tự nhiên. Hãy đọc Chương 8 để tìm hiểu thêm
về loại hình thông minh này.
Đôi Điều Về Cuốn Sách
Những chương tiếp theo sẽ mô tả chi tiết tám loại hình thông
minh. Trong khi đọc, bạn hãy ghi chú lại xem bản thân, bạn
bè, người thân, thậm chí cả thầy cô giáo của mình phù hợp với
loại hình thông minh nào nhất. Cuốn sách sẽ giúp bạn khám
phá xem bạn là ai và sẽ như thế nào. Mặt khác, nó còn giúp
bạn hiểu rõ hơn về những người xung quanh như anh chị em,

cha mẹ, bạn bè, thầy cô giáo,… Bạn sẽ hiểu rằng mỗi người
đều có một điểm mạnh và cách làm việc riêng, chính điều này
sẽ giúp bạn hiểu họ hơn, sống hòa hợp với họ, thậm chí học
hỏi được từ họ nhiều hơn.
Đây là một tin tốt lành: Bạn có sẵn cả tám loại hình thông
minh. Thật vậy! Bạn không chỉ có một mà có tất cả tám loại
hình thông minh được đề cập trong cuốn sách với những mức
độ khác nhau. Điều này không có nghĩa là bạn giỏi trong tất cả
(sẽ không ai làm được như thế) nhưng thật sự là trong mỗi lĩnh
vực bạn đều có ít nhiều khả năng. Khi đọc về tám loại hình
thông minh, bạn sẽ khám phá ra ít nhất mỗi loại cũng đúng với
mình một chút. Nghĩa là bạn đã thông minh hơn gấp tám lần
trước khi bạn đọc cuốn sách này.
Và đây là những tin tốt lành khác:
• Tám loại hình thông minh là khác nhau nhưng chúng
có giá trị như nhau. Tất cả các loại hình thông minh đều như
nhau, không có cái nào quan trọng hơn.
• Dù bạn đang sở hữu trí thông minh ở mức độ nào, bạn
cũng có thể khám phá, bồi dưỡng và phát triển nó. Dù gặp
khó khăn khi phát âm từ dictionary (từ điển) hay sẽ trở thành
nhà văn nổi tiếng trong tương lai, bạn vẫn có thể phát triển trí
thông minh ngôn ngữ và cả các loại hình khác.
• Có thể bạn biết mình giỏi ở lĩnh vực nào, nhưng như
vậy không có nghĩa là khả năng của bạn chỉ giới hạn ở
đó. Có thể bạn có trí thông minh vận động cơ thể  Xin chúc
mừng! Nhưng đừng vì thế mà bỏ qua việc đọc sách, vì có thể
đó là một khả năng khác của bạn (trí thông minh ngôn ngữ).
• Mỗi loại hình thông minh đều có nhiều cách biểu
hiện. Ví dụ, nếu sở hữu trí thông minh ngôn ngữ, bạn có thể
phát hiện ra mình là một diễn giả xuất chúng nhưng không
phải một nhà văn giỏi; hay nếu sở hữu trí thông minh vận
động cơ thể, bạn sẽ nhận thấy mình đá bóng rất cừ nhưng bơi
lại không tốt. Từ đó, bạn có thể cố gắng phát huy những điểm
mạnh và hạn chế điểm yếu.
• Trí thông minh đa dạng thể hiện trong hầu hết những
việc bạn làm. Ví dụ, nếu bạn nghĩ rằng vẽ tranh chỉ là biểu
hiện của trí thông minh không gian thì bạn đã nhầm rồi! Việc

vẽ tranh có thể huy động trí thông minh vận động cơ thể để
điều khiển cây cọ, trí thông minh thiên nhiên để quan sát từng
chi tiết, trí thông minh nội tâm để nắm bắt các ý tưởng,… Và
hầu hết các hành động của chúng ta đều dựa vào nhiều chứ
không chỉ riêng một loại hình thông minh. Do đó, giống như
việc vẽ tranh, bạn cần nhiều hơn một loại thông minh để làm
bất cứ việc gì dù là diễn xuất, viết truyện, chơi khúc côn cầu
hay lập trình máy tính.
• Tám loại hình thông minh được tìm thấy trong mọi nền
văn hóa, khắp các quốc gia và ở bất kỳ độ tuổi nào. Do đó,
bất kể bạn là ai và đến từ đâu, bất chấp tuổi tác và vốn tri thức,
bạn cũng có một số loại trí thông minh. Phát triển loại nào cho
tốt nhất là tùy thuộc ở bạn.
Bạn có thể nhận thấy dấu ấn của trí thông minh đa dạng ở
khắp mọi nơi trong cuộc sống. Đó có thể là người hàng xóm
có khu vườn đẹp, anh ta sở hữu trí thông minh về thiên nhiên
và trí thông minh không gian. Hoặc em trai bạn thường viết
nhật ký vì có trí thông minh ngôn ngữ hay mẹ bạn có trí thông
minh âm nhạc nên rất thích ca hát,… Mọi nơi bạn đến  ở nhà,
trong lớp học hay ở nơi công cộng - bạn đều có thể thấy biểu
hiện của trí thông minh đa dạng.
Tuy nhiên, bạn có thể nhận thấy trí thông minh đa dạng dễ
dàng hơn cả ở ngay chính bản thân. Ai là người bạn dành
nhiều thời gian nhất? Dĩ nhiên là bản thân bạn. Nếu trí thông
minh đa dạng không biểu hiện rõ ràng ở bạn, không có vấn đề
gì. Cuốn sách này sẽ giúp bạn tìm ra và phát triển nó tốt nhất.
Mỗi chúng ta đều sử dụng tám loại hình thông minh hàng
ngày nhưng cách thể hiện lại hoàn toàn khác nhau. Ở một khía
cạnh nào đó, tám loại hình thông minh giống như tám nốt nhạc
ở các cấp độ khác nhau: Đồ, Rê, Mi, Fa, Son, La, Si, Đô. Và
mỗi chúng ta là một bài hát được viết nên từ tám nốt nhạc đó.
Cách chúng ta kết nối các nốt nhạc rất khác biệt nên không có
bài hát nào giống nhau hoàn toàn. Khi sử dụng tất cả các loại
hình trí thông minh theo cách của riêng mình - bạn sẽ góp vào
thế giới một giai điệu riêng biệt mà không ai có thể tạo ra.

Chương 1: Trí Thông Minh Ngôn Ngữ
Trắc Nghiệm Nhanh
Bạn có:
• thích đọc sách?
• thích kể chuyện?
• viết truyện hoặc làm thơ?
• thích học ngoại ngữ?
• có vốn từ phong phú?
• phát âm chuẩn?
• thích viết thư hay gửi e-mail?
• thích thảo luận ý tưởng với người khác?
• nhớ tên riêng và các sự kiện?
• thường chơi các trò: ô chữ, xếp chữ, đố chữ hay điền từ
còn thiếu?
• tìm đọc và nghiên cứu về những điều mình thích?
• thích chơi chữ, phát âm những từ khó hay gieo vần?
Nếu câu trả lời là “có” cho bất kỳ câu hỏi nào ở trên, bạn
chính là người có trí thông minh ngôn ngữ!
Trí Thông Minh Ngôn Ngữ Là gì?
Bạn có trí thông minh ngôn ngữ khi bạn yêu thích từ ngữ và
cách sử dụng chúng để đọc, viết, nói. Có thể bạn nhạy cảm với
ngữ âm, ngữ nghĩa hay ngữ cảnh. Có thể bạn thích chơi hoặc
tạo ra các trò chơi với chữ. Người thể hiện trí thông minh này
có thể là nhà thơ, nhà văn giỏi, diễn giả xuất chúng, một “con
mọt sách”, người kể chuyện cuốn hút hoặc giỏi ngoại ngữ.
Bạn luôn có trí thông minh ngôn ngữ dù bạn nhận ra điều đó
hay không. Hãy đọc cuốn sách này (dù thấy rất khó hiểu) và
bạn sẽ nhận ra mình là người có trí thông minh ngôn ngữ. Khi

bạn trò chuyện với gia đình, đọc báo, đọc truyện cười, viết thư
hay gửi e-mail cho bạn bè,… điều này chứng tỏ bạn là người
có trí thông minh ngôn ngữ.
Bạn có thể làm gì với trí thông minh ngôn ngữ?
• Giao tiếp với người khác bằng cách nói và viết.
• Học giỏi hơn. Rất nhiều việc bạn làm ở trường là hoạt động
của trí thông minh ngôn ngữ - đọc, viết, phát âm, học thuộc
lòng, thuyết trình trước lớp và thảo luận.
• Khám phá những vùng đất mới, gặp gỡ những người thú vị
và trải nghiệm điều bí ẩn thông qua các cuốn sách.
Những việc thường ngày sử dụng trí thông minh ngôn
ngữ:
• Đọc sách, báo, tạp chí, truyện tranh
• Làm thơ và viết truyện
• Sáng tác và diễn kịch trào phúng
• Viết nhật ký
• Kể chuyện
• Trêu đùa
• Viết thư, tin nhắn, e-mail
• Chứng minh ý kiến của mình
• Nói liên hồi
• Nghe đài phát thanh
• Xem phim
• Nghe audio-book
Tất cả chúng ta đều có trí thông minh ngôn ngữ. Nếu ai đó
đến nói với bạn: “Tôi không nghĩ là mình có khả năng về ngôn
ngữ”, bạn có thể nói ngay với họ: “Anh có trí thông minh ngôn
ngữ vì anh đã nói được với tôi như vậy!” (Bởi người đó đã sử
dụng từ ngữ để giao tiếp).
NGÔN NGỮ NÓI

Trí thông minh ngôn ngữ là có kỹ năng giao tiếp tốt. Cách
đơn giản nhất để giao tiếp là gì? Tất nhiên là nghe và nói. Đây
là hai cách con người sử dụng hàng ngày ở khắp mọi nơi. Nói
chuyện là phần cơ bản của trí thông minh ngôn ngữ. Tại sao
mọi người lại phải nói? Họ nói để giao tiếp, động viên, thuyết
phục, lãnh đạo, dạy dỗ và giải trí. Đó là tất cả những mục đích
của hoạt động nói.
Bạn hãy nghĩ xem mỗi ngày mình sử dụng ngôn ngữ nhiều
đến thế nào. Bạn nói chuyện với bạn bè ở trường, trả lời câu
hỏi của giáo viên, tranh luận với anh/chị về mọi thứ hay dạy
cho em gái cách làm toán. Bạn cũng có thể thuyết phục mọi
người đóng góp vào quỹ của trường học. Tất cả những cách đó
là trí thông minh ngôn ngữ.
Có thể bạn gặp khó khăn khi đọc và viết nhưng vẫn là người
có trí thông minh ngôn ngữ khi nói. Nhiều người mắc chứng
khó đọc hay không có khả năng đọc lại là những người kể
chuyện hấp dẫn, diễn giả xuất chúng, diễn viên, nghệ sỹ hài
xuất sắc hoặc chính trị gia giỏi. Những ví dụ điển hình là diễn
viên Tom Cruise và Salma Hayek, nghệ sỹ hài Whoopi
Goldberg và Jay Lono, ca sỹ Cher và John Lennon.
Nếu là diễn giả (hay thính giả) xuất chúng, bạn có thể khiến
mọi người phải quay lại lắng nghe bạn lần nữa. Bạn có thể
được biết đến như một người kể chuyện hấp dẫn, một “kẻ pha
trò” hay là người nổi trội khi giới thiệu trước khán giả. Mặt
khác, bạn cũng có thể đứng lên trước một nhóm người hay giơ
cao tay trong khi cả lớp đang nhìn chăm chăm về phía bạn.
Nếu bạn không thích nói to, thì hãy yên tâm vì có rất nhiều
người (cả những người đã trưởng thành) cũng không thích
điều đó. Vậy tại sao nói năng lại khó đến thế? Nhiều người
không thích gây sự chú ý cho người khác hay họ sợ sẽ nói điều
gì đó ngốc nghếch.
Nếu bạn cảm thấy sợ khi nói to trước lớp, hãy:
• Lắng nghe bạn bè nói trước lớp.
• Tập nói to thường xuyên hơn. Cố gắng mỗi ngày nói to hơn
một chút. Bạn không cần phải làm được ngay.
• Đừng băn khoăn người khác nghĩ gì khi bạn nói.

Nếu bạn cảm thấy sợ khi phải giới thiệu hay thuyết trình,
hãy:
• Hít thở sâu. Nó sẽ giúp bạn lấy lại bình tĩnh.
• Nói chậm, to và rõ ràng. Nếu bạn nói quá hấp tấp hay chỉ
lẩm nhẩm trong miệng, thì bạn sẽ phải nói lại lần nữa.
• Thực hành trước một vài bạn thân hoặc bố mẹ. Bạn sẽ
quen với cách phát âm từ ngữ dõng dạc và cảm nhận được khi
trình bày trước khán giả thì như thế nào. Điều đó sẽ giúp bạn
cảm thấy dễ dàng hơn khi đứng trước đám đông.
• Đánh dấu những điểm quan trọng trong bài giới thiệu và
bạn sẽ cảm thấy dễ dàng hơn khi nói. Nếu thực hành nhiều,
bạn có thể không cần đến bản ghi chép nữa.
Phát biểu không có gì đáng sợ. Nó cũng có thể vui vẻ và dễ
dàng như khi bạn kể chuyện hay trêu đùa với bạn bè.
Kể chuyện, cũng như trêu đùa, là một cách giải trí hiệu quả
của con người, nhưng việc kể chuyện còn có một vai trò vô
cùng quan trọng. Những người kể chuyện là báu vật vô giá của
nền văn hóa nhân loại. Họ không chỉ giúp khán, thính giả giải
trí mà còn đóng vai trò lưu giữ huyền thoại và lịch sử cho nền
văn hóa. Những nghi lễ tôn giáo, lịch sử của các quốc gia và
truyền thống gia đình cũng được bảo tồn qua các thế hệ theo
cách này.
NGÔN NGỮ VIẾT
Bạn có nghĩ rằng biết đọc là một trong những điều thú vị
nhất trên thế giới không? Chỉ có những ký hiệu đơn giản viết
bằng mực trên giấy, vậy bằng cách nào bạn có thể tìm ra ý
nghĩa của chúng? Hãy nhìn vào từ “mèo”. Nó chỉ có ba ký tự
và mỗi ký tự được viết theo một cách khác nhau. Nhưng khi
đọc những ký hiệu đó, bạn bắt đầu nghĩ về con mèo của mình
(nếu bạn có) hoặc về những con mèo khác đã từng thấy.
Bằng cách nào mà bạn có thể hình dung tất cả điều đó chỉ
với ba ký tự đơn giản? Không ai biết chính xác điều này. Các
nhà khoa học vẫn chưa hiểu nổi tại sao bạn có thể nhìn vào
những ký tự này (cả những ký hiệu khác) và cảm nhận được ý
nghĩa của chúng.

Khả năng đọc giúp chúng ta mở rộng mọi cánh cửa dẫn vào
thế giới của tri thức và trí tưởng tượng. Bạn có thể ngồi trên
giường hoặc trong lớp học rồi bất chợt di chuyển đến Ai Cập
cổ đại, khám phá bên trong một con tàu vũ trụ hoặc tàu ngầm
chìm sâu dưới đại dương. Đọc sách giống như bước vào một
thế giới hoàn toàn khác vậy.
Bạn thích đọc loại sách nào nhất? Một số người yêu thích
các tác giả như R. L. Stine, J. K. Rowling, Walter Dean Myers
hay Beverly Cleary và cố gắng tìm đọc toàn bộ tác phẩm của
những tác giả này. Một số khác thích đọc sách thuộc các thể
loại như những điều bí ẩn, tiểu thuyết khoa học, cuôc̣ sống của
những cao bồi ở miền Tây nước Mỹ, truyện tình cảm lãng
mạn, thơ hay kịch. Một số người lại thích đọc sách về người
thật, việc thật hay tạp chí về động vật, thiên nhiên, lịch sử, ôtô
hay du lịch không gian. Và một số khác nữa thì không có cách
lựa chọn sách riêng – họ đọc những gì mình thích.
Có nhiều cách khác nhau để đọc sách và những kiến thức
này có thể giúp bạn ở trong lẫn ngoài nhà trường. Bạn có thể
đọc theo cách thưởng thức hoặc đọc theo mục lục, hoặc cả hai.
Một điều chắc chắn là bạn phải đọc rất nhiều thứ ở trường –
sách giáo khoa, truyện hay bản tin. Một số thứ có thể hấp dẫn
bạn nhưng một số khác thì không. Khi không thích, bạn sẽ cố
gắng đọc thật nhanh để lấy thông tin. Đối với loại sách báo
hay tài liệu này, đọc theo mục lục là cách tốt nhất. Kiểu đọc
này gọi là “đọc theo chủ điểm”. Cách cơ bản là lựa chọn từ
khóa hoặc câu chủ điểm (thường là câu đầu tiên của cả đoạn).
Bạn cũng có thể đọc tiêu đề của chương, câu phụ đề cho các
cụm từ và các phần thông tin quan trọng khác. Tranh minh họa
và các biểu đồ cũng có thể giúp bạn hiểu được ý nghĩa cơ bản
của cả đoạn.
Việc đọc sách có thể là sở thích hoặc niềm vui. Nếu thật sự
yêu thích sách, bạn có thể dành nhiều thời gian cho nó. Đọc
theo nhịp của bạn, hoặc thậm chí chậm hơn và cảm thụ từ ngữ
hay nội dung. Tự cho phép mình đọc chậm lại và lắng nghe
âm thanh của từ ngữ vang lên trong đầu, hình dung ra khung
cảnh hoặc nghĩ về những ý tưởng trong cuốn sách. Các nhà
văn thường lựa chọn từ ngữ rất cẩn thận, vì thế mà lời nói của
nhân vật thêm phần chân thực. Hoặc họ có thể tạo ra “hiệu

ứng” âm thanh trong những trang sách (tiếng mưa rơi lộp độp,
lửa cháy tí tách, gió thổi ù ù).
Cố gắng đọc to những đoạn văn mà bạn thích. Âm thanh của
các từ ngữ đó nghe thế nào? Các từ ngữ có vẻ buồn cười hay
nghiêm trọng hơn khi đọc to? Sau đó viết lời bình cho câu
chuyện hay những thứ cuốn sách miêu tả. Có thể bạn sẽ nảy ra
một ý tưởng nào đó hay muốn viết một câu chuyện của riêng
mình. Hoặc bạn sẽ muốn phác họa nhân vật, dựng lại một
khung cảnh hoặc cố gắng diễn vài trích đoạn trong cuốn sách.
Tất cả những ý tưởng này là cách để trở nên thông minh trong
lĩnh vực ngôn ngữ.
SỬ DỤNG NGÔN TỪ ĐỂ VIẾT
Càng đọc nhiều bạn càng muốn viết để kể lại những câu
chuyện của riêng mình hay bày tỏ suy nghĩ. Mọi người thường
viết theo rất nhiều cách. Một số người nghe được những điều
họ muốn viết. Số khác mường tượng chúng trong đầu và viết
ra để miêu tả lại những điều đó. Một số viết ra cảm nhận của
mình. Lại có những người lấy cốt truyện hay tứ thơ ở các sự
kiện hoặc những người xung quanh.
Khi bắt đầu viết, bạn có thể nhận thấy giọng văn của riêng
mình  điều có thể làm nên lối viết độc đáo cho bạn. Giọng văn
đó có thể trở nên nổi bật khi bạn làm thơ, viết truyện và viết
báo. Đặc điểm đó sẽ thể hiện bạn là ai và bạn đang đang làm
gì.
Đừng băn khoăn về giọng văn của bạn. Điều quan trọng nhất
là bạn viết để viết. Sẽ rất dễ dàng để chối bỏ những gì bạn viết
nếu bạn nghĩ rằng mình không có khả năng về việc đó – điều
này thậm chí đúng với mọi việc bạn muốn làm. Vì bạn rất dễ
bị phân tâm bởi những thứ khác…, vì vậy hãy gạt bỏ mọi thứ
sang một bên để thật yên tâm khi viết.
Hãy viết về bất cứ thứ gì bạn thích – thậm chí là một ý nghĩ
thoáng qua. Không quan trọng đề tài đó là gì, hãy viết về một
chủ đề nào đó liên tục trong năm phút. (Đừng để tâm đến các
dấu câu hay chính tả. Bạn có thể sửa những lỗi đó sau).
Sau năm phút, hãy đọc lại những gì bạn viết. Vài thứ có thể
rất ngờ nghệch, nhưng chắc chắn sẽ có những từ hay cụm từ
thú vị. Một vài trong số đó sẽ gợi ý cho bạn viết một bài thơ,

truyện ngắn hay bài luận. Quá trình này gọi là viết tự do.
Nhiều nhà văn đã khởi nghiệp theo cách này.
Đây là một cách khác để bắt đầu viết: dừng lại tất cả những
việc bạn đang làm trong vài phút và tập trung suy nghĩ. Bạn
không cần nghĩ về một điều gì cụ thể  bất cứ điều gì nảy ra
trong đầu cũng tốt. Sau vài phút, dừng lại và để ý xem bạn
“nghe” thấy gì. Bạn có nghe thấy tiếng nói nào ở trong đầu
không? Tiếng nói đó là của bạn hay của ai khác? Tiếng nói đó
có thật không? Hoặc bạn có nhìn thấy những hình ảnh trong
đầu hay cảm nhận được điều gì không? Bắt đầu viết về nó.
Miêu tả những gì âm thanh đó nói, bức tranh đó trông ra sao
hoặc bạn cảm thấy gì.
Chính bằng cách này mà các diễn viên có thể lấy ý tưởng từ
những người xung quanh, nhà văn lắng nghe những người ở
bên cạnh. Trở thành một người lắng nghe giỏi có thể khơi gợi
bạn sáng tác những bài thơ hay, viết những đoạn hội thoại
ngắn. Nếu bạn thật sự muốn viết nhưng lại có thứ gì đó cản
trở, thì có rất nhiều cuốn sách giúp bạn vượt qua điều này.
NHỮNG CÁCH KHÁC ĐỂ CÓ TRÍ THÔNG MINH
NGÔN NGỮ
Có rất nhiều cách để có được trí thông minh ngôn ngữ. Bạn
có thể giỏi về chính tả hay có khả năng ngữ pháp tuyệt vời.
Hoặc không, bạn có thể viết ra những cốt truyện sáng tạo với
các hình ảnh tuyệt đẹp.
Có thể bạn thích làm thơ nhưng không thích bình luận sách.
Hoặc bạn thích viết xã luận hơn truyện ngắn, thích luyện khả
năng viết lách mà ít chú trọng đến cách dùng từ ngữ. Trí thông
minh ngôn ngữ không có nghĩa là bạn yêu thích mọi loại ngôn
từ và cách sử dụng chúng. Mỗi người có trí thông minh ngôn
ngữ theo một cách khác nhau.
Ví dụ, bạn thông minh về ngôn ngữ vì thích những từ ngữ
đơn giản. Hoặc thích sưu tầm những từ ngữ thú vị, tra nghĩa
những từ bạn không hiểu rõ hay khiến mọi người ngạc nhiên
vì kiến thức của bạn về những từ rất dài. Nếu bạn giống với
bất kỳ một điều nào trong số này thì hãy thử chơi trò “khảo cổ
học với các từ ngữ”.

Bạn có thể “đào xới” những từ ngữ khó, lạ và tìm ra nguồn
gốc cũng như cách chúng biến đổi theo thời gian. Cuốn từ điển
Oxford English Dictionary (Từ điển Oxford) chứa đựng hầu
như toàn bộ từ ngữ được dùng trong tiếng Anh. Nó đề cập cả
lịch sử, nguồn gốc và quá trình phát triển cũng như các ví dụ
về nghĩa (hay cách phát âm) của các từ thay đổi qua hàng thế
kỷ.
“Khảo cổ học với các từ ngữ” là trò chơi rất thú vị. Khi chơi
trò này, bạn phải cố uốn lưỡi, giải đố, chơi chữ hoặc gieo vần.
Ngoài ra, bạn còn phải đọc thật to các bài thơ vô nghĩa hoặc
viết chúng ra giấy. Cố gắng trau chuốt từ ngữ để tạo ra hiệu
ứng âm thanh – hay còn gọi là từ tượng thanh. Bạn cũng có thể
tạo ra một thứ ngôn ngữ bí mật với bạn bè, sử dụng những từ
ngữ hoặc cử chỉ bằng tay chỉ có bạn hiểu. Khi đó, từ ngữ sẽ
thú vị hơn nhiều so với một danh sách từ mới, bài kiểm tra
chính tả hoặc bài tóm lược bạn phải làm. Trở nên thông minh
ngôn ngữ không phải là việc đơn giản, đó có thể là một cuộc
thám hiểm đầy gian truân.
Một Số Cách Thức Thú Vị Giúp Phát Triển Trí Thông Minh
Ngôn Ngữ
Sau đây là một số cách thức thú vị giúp bạn phát triển khả
năng ngôn ngữ. Hãy thử những hoạt động sau, dù bạn có trí
thông minh ngôn ngữ ở mức nào.
1. Ghi lại ngay các ý tưởng mà bạn vừa nghĩ ra. Luôn giữ
một cuốn sổ nhỏ (hoặc một tập giấy ghi chú) để ghi lại những
ý tưởng nảy ra trong ngày.
2. Đọc bất cứ thứ gì bạn thích. Luật trò chơi, nhật báo,
sách nghệ thuật, tạp chí ôtô, tạp chí khoa học, truyện tranh,
báo…
3. Tập viết báo. Viết ít nhất 250 từ mỗi ngày về bất cứ vấn
đề nào bạn thích. Ví dụ: viết về những gì bạn làm ở trường, về
cuốn sách đang đọc, sự kiện đang xảy ra trên thế giới hay bất
cứ thứ gì hấp dẫn bạn.
4. Đi thư viện. Bạn có thể tìm thấy một thế giới sách ở đó và
chúng là của bạn – hoàn toàn miễn phí. Tất cả những gì bạn
phải làm là đăng ký thẻ thư viện. Người thủ thư sẽ giúp bạn
tìm sách theo chủ đề và đưa ra lời khuyên nên đọc tác giả nào.

5. Tra nghĩa những từ bạn không biết trong từ điển. Lên
danh sách những từ bạn không hiểu. Nếu kiên trì làm việc đó,
bạn sẽ nhận thấy vốn từ của mình tăng lên rất nhanh.
6. Thường xuyên dành thời gian kể chuyện với gia
đình. Nội dung câu chuyện là những thứ bạn thích. Bạn có thể
thêm thắt cho những chuyện xảy ra trong ngày, kể lại những
điều thú vị trong cuốn sách đang đọc hoặc nói về gia đình của
mình.
7. Lập danh sách những cuốn sách quan trọng. Lập danh
sách: (1) Mười cuốn sách bạn thích nhất; (2) những cuốn bạn
muốn đọc trong vài tháng tới; (3) những cuốn chắc chắn bạn
sẽ đọc trong cuộc đời. Danh sách đó giúp bạn định hướng
những thứ sẽ đọc.
8. Chơi các trò với từ ngữ. Chơi ô chữ, điền từ, tìm từ, đảo
chữ hoặc các trò đố chữ khác mà bạn thích. (Nhiều tờ nhật báo
có các trò chơi chữ trong mục thư giãn hoặc giải trí). Chơi sắp
chữ, Hangman , ô chữ hoặc tìm từ khóa với bạn bè và người
thân.
9. Chơi với ngôn ngữ nói. Sưu tập một số chuyện vui đùa
ưa thích, các câu đố, trò chơi chữ, uốn lưỡi, từ có vần, từ dài,
từ lạ và từ đa âm rồi chia sẻ với bạn bè và người thân. Và nếu
bạn thích, hãy tự tạo ra những từ của riêng mình.
10. Tham gia một câu lạc bộ đọc sách - nơi bạn có thể
thảo luận về sách với người khác. Đó có thể là các câu lạc bộ
sách thiếu nhi, truyện trinh thám, tiểu thuyết khoa học hay cổ
điển. Nếu bạn không thể tìm được một câu lạc bộ thích hợp,
hãy cùng bạn bè và người thân lập một câu lạc bộ riêng.
11. Liên hệ với tác giả bạn yêu thích. Tìm e-mail hoặc địa
chỉ của nhà văn bạn yêu thích và gửi câu hỏi về sách của họ,
cách họ bắt đầu viết hoặc những điều khiến bạn quan tâm.
12. Tham dự buổi nói chuyện của nhà văn. Các nhà văn
thường xuất hiện ở nhà sách, thư viện, trường học hoặc những
nơi khác để nói chuyện về những cuốn sách của họ và trả lời
câu hỏi của người hâm mộ. Hãy nghe các nhà thơ, tiểu thuyết
gia, các nhà văn đọc hay nói về sách của họ.

13. Học ngoại ngữ. Nếu thích, bạn có thể học tiếng Tây Ban
Nha, tiếng Đức, tiếng Trung hoặc các ngôn ngữ khác. Học
ngoại ngữ là một cách để phát triển trí thông minh ngôn ngữ.
(Học tiếng Anh như một ngôn ngữ thứ hai cũng giúp bạn có trí
thông minh ngôn ngữ). Bạn có thể tìm những khóa học ngoại
ngữ ở trường, trung tâm ngoại ngữ hoặc thư viện.
14. Giữ một cuốn sổ ghi chép. Dùng cuốn sổ ghỉ chép này
ghi lại những bài thơ, truyện ngắn hay vở kịch của bạn. Bạn có
thể ghi lại những câu nói, đoạn văn và đoạn hội thoại mà bạn
đọc được hoặc nghe người khác nói. Nhiều nhà văn nổi tiếng
thường có một cuốn sổ ghi chép như vậy.
15. Tham gia diễn một vở kịch. Nhiều vở kịch được diễn ở
trường bởi những nhóm diễn viên cộng đồng. (Nếu có thể, bạn
hãy thử diễn một vai trong các vở kịch của Shakespeare. Ông
là nhà văn có trí thông minh ngôn ngữ xuất chúng, với hơn 37
vở kịch và 154 bài thơ sonnet mà đến nay, đã hơn bốn thế kỷ
chúng vẫn tràn đầy sức sống.
16. Nếu thích thảo luận, hãy tham gia các đội thảo luận ở
trường. Nếu trường bạn không có đội thảo luận, hãy hỏi giáo
viên của bạn liệu có thể thành lập các nhóm thảo luận trong
lớp không. Thảo luận là cách tuyệt vời để hoàn thiện khả năng
nói cũng như khả năng tư duy và nghiên cứu. Đây cũng là
cách hay để học về những chủ đề khác nhau như khoa học,
lịch sử, xã hội, sức khỏe hoặc tiếng Anh.
Điều Gì Xảy Ra Nếu Trí Thông Minh Ngôn Ngữ Không Thể
Hiện Bằng Ngôn Ngữ?
Mỗi người đều có trí thông minh ngôn ngữ theo một số cách.
Nhưng bạn hãy thử thực hiện một số hoạt động để khám phá
những mặt mạnh của mình. Ví dụ: nếu bạn có trí thông minh
không gian, thì việc đọc và viết có thể hơi khó vì bạn chỉ nhìn
các ký tự như một phần của bức tranh chứ không phải của con
chữ. Vì bạn có thể tái hiện trong đầu những thứ đã nhìn thấy
theo các góc độ khác nhau nên có thể xoay ngang xoay dọc
các ký tự (chẳng hạn b's và d's) và lẫn lộn chúng với nhau.
Hoặc, nếu có trí thông minh vận động cơ thể, bạn có thể bứt
rứt không yên vì phải ngồi đọc và viết. Và bạn có thể thích học
khi đang di chuyển loanh quanh hơn hay học theo những cách
cần tiếp xúc nhiều hơn là “không cần động tay”.

Bạn có thể sử dụng trí thông minh nổi trội nhất của mình để
thông minh về ngôn ngữ hơn.
Sau đây là bảy cách thức để đạt được điều đó:
• Nếu bạn có trí thông minh âm nhạc: Hãy đọc to và lắng
nghe âm thanh của các từ ngữ. Hay đọc những câu thơ s...